Weidevogels

Weidevogelbescherming 2019

Kievit – Foto: Martin Manders (2018)

De wulp: Vogel van het jaar 2019

Hij is nog niet zo bekend als de roodborst: de wulp. Dat zou best wel mogen veranderen, want   deze vriendelijke kromsnavel is het meer dan waard. En waarom is die snavel eigenlijk krom?

De wulp is onze grootste steltloper  met de langste snavel, die wel 20 jaar oud kan worden. Jammer genoeg zit hij ernstig in de achteruit en staat voor het eerst op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels. Om deze vriendelijke kromsnavel beter te leren kennen en beter te beschermen, is 2019 uitgeroepen tot Jaar van de Wulp.

Voor een niet-tuinvogel is de wulp zo heerlijk herkenbaar. Lekker groot staan ze op een graslandje en laten zich uitgebreid bekijken. De wulp heeft als enige zo’n rare snavel – lang en krom met de punt naar beneden – dus er is geen verwarring mogelijk met welke soort dan ook, behalve de regenwulp, maar dat is tenslotte ook een wulp.

Waarom hebben wulpen zo’n snavel? Een voordeel is dat de wulp zijn snavel ver voor zich uit de grond in kan steken, voordat de wormen zijn voetstappen horen. Verder kan zijn snavel de ondergrondse wormengangetjes goed volgen en kan hij ’s winters nog steeds bij de wormen, als ze diep de grond in kruipen. Ook handig is, dat die kromme snavel lange wormen beter loodrecht de grond uit kan trekken, zodat ze niet breken en dus een groter hapje zijn.

Nou eet de wulp niet alleen wormen, maar ook insecten en ‘s winters langs de kust schelpdieren en krabbetjes. Hoe groter hoe beter. En ook daar komt die snavel goed van pas, want daarmee kan hij diep ingegraven prooien pakken, zoals zeeduizendpoten, strandgapers en platte slijkgapers.

Maar waarom hebben dan niet meer vogels lange kromme snavels? Omdat het ook nadelen heeft. Zo’n snavel is bijvoorbeeld breekbaar door de lengte en vorm en daarom van binnen verdikt. Gevolg is, dat een wulpentong niet lang is, want dat past niet. Om te eten moet de wulp dus zijn snavel uit de grond halen en de prooi achterin zijn keel gooien. Dat is minder efficiënt, dan de prooi met je tong naar binnen werken, terwijl je snavel nog in de grond steekt. Bij de specifieke levenswijze van de wulp wegen de voordelen echter op tegen de nadelen en bij andere vogels blijkbaar niet.

Die snavelvorm is zo specifiek, dat de wulp er waarschijnlijk zelfs zijn naam aan dankt. Zijn wetenschappelijke naam Numeniini betekent in het Grieks zoiets als ‘sikkelmaan’ . En een sikkelmaan heeft dezelfde vorm als de snavel van de wulp. De Nederlandse naam ‘wulp’ zou van het oud-Germaanse ‘hwelfan’ (krommen) afstammen en dus ook weer naar zijn snavel  verwijzen.

In de winter is de wulp vooral te zien in het Waddengebied en langs de grote rivieren.  Broeden doen ze vooral in Oost- en Noord-Nederland op het boerenland, maar ook wel op de Waddeneilanden.

Weidevogels 2019:

In 2019 is het aantal kieviten behoorlijk afgenomen. Dit kan aan de droogte of aan de geteelde gewassen liggen. Eén vrijwilliger had zelfs geen een nest gevonden. Dit jaar hadden we wel 2 nesten van de patrijs en één van de scholekster.
Verder hadden we na 8 jaar en uitgerekend in het jaar van de wulp weer een wulpennest met 4 eieren. We hebben het nest goed beschermd bij werkzaamheden zoals beregenen, bemesten en maaien, maar net op de dag, dat de eieren uit moesten komen, was het mis. Wulp en eieren/jongen waren nergens meer te bekennen en wat er precies gebeurd is, is onbekend. Vermoedelijk predatie.

Onderstaand de resultaten van 2019 :

VogelsoortLegselsLegsels uit
Kievit1513
Scholekster11
Gele kwikstaart00
Patrijs22
Fazant00
Wulp10
1 nest verloren door predatie, 2x nest verlaten


Soort080910111213141516171819
Kievit281627291939353418282115
Wulp021100000001
Scholekster413413201001
Patrijs133300000002
Gele kwikstaart112200000000
Fazant212100000000
Meerjarenoverzicht aantal legsels weidevogels