Zwaluwen

Zwaluwen 2019

Het jaar 2019 was  – wat de zwaluwen in ons gebied betreft – een jaar met grote verschillen tussen met name de huiszwaluwen en de boerenzwaluwen in ons gebied. Tegenover een achteruitgang van de boerenzwaluw met bijna 30% zien we een forse toename van bijna 50% bij de huiszwaluw. Of die toename een blijvertje zal zijn, moeten we afwachten, maar de achteruitgang van de boerenzwaluw zet helaas nog steeds door.

Boerenzwaluwen

Net als in de rest van Nederland zit de boerenzwaluw ook in ons werkgebied in zwaar weer. We hebben in 2019 maar 50 broedgevallen kunnen tellen : een laagterecord en meer dan een halvering t.o.v. het jaar 2017. Alleen op Esdonk was er sprake van een aanzienlijke toename. Laten we hopen, dat de boerenzwaluw in een soort golfbeweging zit en dat we volgend jaar kunnen spreken van een licht herstel.
Het meest opvallende van dit jaar was wel het verschijnsel, dat mussen de boerenzwaluwen uit de (nieuwe ) veestallen  aan het verdrijven zijn. Op 1 adres vonden de boerenzwaluwen in het voorjaar – bij terugkomst uit Afrika – zelfs hun oude nesten gekraakt door  mussen

De resultaten van 2019 zijn:

Lokatie201420152016201720182019
Esdonk (3)37231510921
BBM (1)122155
De Mortel (2)2124193099
Elsendorp (3)353044624715
Totaal9479801037050

Huiszwaluwen

In tegenstelling tot de boerenzwaluw is de huiszwaluw geen zorgenkindje, maar was de huiszwaluw in 2019 een echte “stijger”. Een stijging van het aantal nestpaartjes in ons gebied met bijna 50% is toch wel spectaculair te noemen. Het jaar 2020 gaat ons leren of 2019 wel of niet een incident is geweest. We wachten gespannen af!

Geïnventariseerde nestpaartjes 2019 : totaal 150  (105 in 2018)

                        > Elsendorp:               57 broedpaartjes    (44 in 2018)
                        > Mortel:                     39 broedpaartjes    (19 in 2018)
                        > Gemert:                    36 broedpaartjes    (21 in 2018)
                        > Kokse Hoeve           18 broedpaartjes    (21 in 2018)       

Lokatie20092010201120122013201420152016201720182019
Elsendorp423242462738 3434354457
Gemert4341514832423634342136
Kokse Hoeve000000012182118
De Mortel2221301829403326271939
Totaal1079412311288120103106114105150
Meerjarenoverzicht aantal broedpaartjes huiszwaluwen

Huiszwaluwtil

Dit is nog steeds hetzelfde liedje!       Onze bedoeling was om met de plaatsing van een huiszwaluwtil (2010) in Elsendorp de achteruitgang van de huiszwaluw in Elsendorp te kunnen stoppen door ze een vaste en veilige broedplaats aan te bieden. Helaas hebben we voor het tiende  broedseizoen op rij ook in 2019 geen huiszwaluw in onze til gezien. Een lichtpuntje is wel, dat desondanks het aantal huiszwaluwnesten in Elsendorp het afgelopen jaar opnieuw is gestegen! Zij hebben onze hulp dus blijkbaar nog helemaal niet nodig : ze lossen de woningnood zelf wel op!

Gierzwaluwen

Om het voortbestaan van de gierzwaluw op lange termijn in Nederland te garanderen is het noodzakelijk, dat men de verloren gegane broedplaatsen compenseert door nieuwe nestplaatsen aan te bieden in de vorm van ingemetselde neststenen en/of opgehangen gierzwaluwnestkasten. Van ons laatste gierzwaluwproject in plan Oliemolen in Gemert wordt al sinds 2014 dankbaar gebruik gemaakt niet alleen door de gierzwaluwen, maar ook de mussen hebben de ingemetselde nestkasten ontdekt.Door de medewerking van Stichting Goed Wonen en de aannemers neemt het aantal nestplaatsen nog steeds toe!                             Het inventariseren van gierzwaluwen is geen haalbare kaart. Door de vele rondvliegende gierzwaluwen kunnen we echter concluderen, dat het goed gaat met de soort, nadat er jarenlang vele nestkasten zijn geplaatst en ingemetseld.

Oeverzwaluwen

In 2019 is het hele seizoen door de oeverzwaluwwand op het industrieterrein (Smartpark)  in Gemert druk bewoond geweest : we kunnen bijna wel  spreken van een bezetting van 100%. Dit in tegenstelling tot de oeverzwaluwwand bij van Haandel, die dit jaar maar een vrij magere bezetting telde. Deze schommelingen in bezetting passen eigenlijk wel een beetje bij de oeverzwaluw.
We hebben in 2019 samen met eigenaar Pieter van Haandel bekeken, wat er voor mogelijkheden waren voor renovatie van de oeverzwaluwwand. In de loop van het jaar bleek, dat een renovatie van de hele wand geen optie was. We zouden ongeveer 1/3 deel van de wand behouden/renoveren  en de rest slopen. Dat zou in het najaar gebeuren, maar door  ziekte van de eigenaar en het natte weer werd de sloop uitgesteld tot januari 2020. We hopen de wand voor het broedseizoen van 2020 toch klaar te hebben.
In overleg met de provincie en de gemeente heeft is de eigenaar begonnen de zandwinningsplas om te bouwen tot een soort natuurplas en wil hij het terrein veranderen in een gebied voor kleinschalige recreatie met nadruk op natuurbehoud. Of deze plannen uitgevoerd kunnen worden is afhankelijk van medewerking van provincie en gemeente.

200820092010201120122013201420152016201720182019
478235+?67135385501111047580
Meerjarenoverzicht aantal nesten oeverzwaluwen

Nachtzwaluwen

Nog steeds treffen we de nachtzwaluw aan in ons gebied. Ook dit jaar was dat weer het geval. Laten we hopen, dat hij niet de weg opgaat van de klapekster, maar de nachtzwaluw doet het op het ogenblik vrij goed in Nederland.

Foto: Hans van Melis